1 komentarz

„Z tej samej gliny ulepieni” – czyli pierwsze spotkanie w ramach warsztatów „Spotkania z przeszłością – archeologia dla dzieci”

W sobotę, 27 października – mimo śniegu, który zaskoczył nie tylko drogowców – do Instytutu Archeologii UW zawitała grupa harcerek z Legionowa, aby dowiedzieć się co można zrobić z gliny i na własnej skórze przekonać się, że praca garncarza wcale nie należała do łatwych.

Było to pierwsze spotkanie w ramach naszych warsztatów Spotkania z przeszłością – archeologia dla dzieci organizowanych przy współfinansowaniu ze środków europejskiego programu Młodzież w działaniu. Na stolikach wylądowały kilogramy gliny, gąbki, wykałaczki, radełka oraz wszelkiego rodzaju przyrządy pomocne przy lepieniu i ozdabianiu gotowych wyrobów. Dzieci zostały podzielone na pięć grup, z których każda dostała swojego studenckiego opiekuna. Zanim jednak można było zająć się praktyką, należało zapoznać się z teorią. W klimat archeologii i związanych z nią eksperymentów oraz doświadczeń harcerki zostały wprowadzone przez Joannę Witulską i Pawła Jaskólskiego. Niestety, przyszło się zmierzyć z brutalną prawdą, że nie jesteśmy następcami Indiany Jones’a ani Lary Croft, a nawet nie odkopujemy dinozaurów! Ale mimo to wciąż mamy wiele do zaoferowania :). Przede wszystkim staraliśmy się udowodnić, że archeologia to nie tylko żmudne wykopaliska i opracowywanie pozyskanego materiału, który potem trafia do muzeów i podręczników, ale też… dobra zabawa! Szczególnie jeśli do pracy zaprzęgniemy naukę poprzez doświadczenie.

Maciej Miścicki pokazał pierwsze zastosowanie gliny – lepienie figurek, wśród których mogą znajdować się zabawki, przedmioty kultu lub po prostu ozdoby. Zaprezentowany został szeroki wachlarz zróżnicowanych chronologicznie zabytków od miniaturowych koników po tzw. wenuski z epoki kamienia – figurki kobiet symbolizujące płodność. Po zapoznaniu się z zabytkami występującymi na przestrzeni dziejów można było wreszcie przejść do samego lepienia. Jak się szybko okazało, kreatywność nie jest pojęciem obcym zarówno naszym dzielnym harcerkom jak i studentom (szczególnie tym, którzy na przekór idei archeologii nadal marzą o dinozaurach).

Figurki trzeba było wreszcie odłożyć do wyschnięcia, gdyż przyszedł czas na kolejną część zajęć. Tym razem to Paulina Szulc przybliżyła dzieciom kolejne przedmioty, które można z gliny wykonać, a mianowicie naczynia ceramiczne. Są to produkty niewątpliwie najczęściej spotykane w materiale archeologicznym i jak udowodniła nasza koleżanka, niejednokrotnie to właśnie od nich brały nazwy całe kultury. Harcerki dowiedziały się więc, że praca garncarza nie ograniczała się jedynie do wylepienia byle jakiego gara do gotowania, ale często były to małe dzieła sztuki, które pojawiały się na stołach możnowładców lub gigantyczne naczynia zasobowe, służące do przechowywania pokarmu czy transportowania płynów. Prezentację uzupełniły przyniesione przez studentów zabytki, których dzieci mogły dotknąć; szczególne zainteresowanie wzbudziła średniowieczna patelnia z odciskami palców garncarza.

Wykonanie choćby najprostszego garnka nie jest sprawą prostą. Każdy z nas widział kiedyś – czy to na festynie archeologicznym, czy w telewizji czy na obrazku w książce – rzemieślnika wykonującego naczynie na kole garncarskim. Lecz jak to robiono w czasach, gdy wynalazek ten nie był znany? Dzieci poznały więc techniki lepienia, a na koniec same mogły spróbować swoich sił wykonując naczynia techniką wałeczkową. Polega ona na uformowaniu dna, a następnie dolepianiu do niego glinianych wałeczków do momentu, aż osiągniemy pożądaną wysokość i kształt. Bardzo szybko zaczęły powstawać kubeczki i miski zdobione odciskami muszelek, falistymi liniami, rytymi jodełkami czy nakłuciami. Można było wypróbować także toczki, które miała do dyspozycji każda z grup. Wszystkim nam inspiracji dodawały zabytki archeologiczne, ale trzeba zaznaczyć, że wyobraźnia naszych warsztatowych dzieciaków była nieograniczona.

Julia Drabarek udowodniła zaś harcerkom, że naczynia mają naprawdę szerokie zastosowanie – na przykład do przechowywania prochów zmarłych, które pozostawały po ciałach spalonych na pogrzebowym stosie. Szczególne zainteresowanie wzbudziły urny w kształcie domów lub tzw. popielnice twarzowe.

Także tym razem przyszła kolej na zajęcia praktyczne. Wśród różnych typów lepionych popielnic przeważały urny domkowe – w wielu przypadkach wykonywane bardzo drobiazgowo i pomysłowo.

Pozostało jeszcze do powiedzenia kilka słów przez autorkę artykułu na temat innych przedmiotów wykonywanych z gliny. Wśród cegieł, kafli piecowych, rur kanalizacyjnych czy rekwizytów związanych z tkactwem nie znalazł się praktycznie żaden zabytek, którego przeznaczenia nie odgadłyby harcerki. Miło pracować z tak kreatywną grupą :).

Na zakończenie pod tablicą pojawił się Dominik Skolimowski z zadaniem przepytania uczestników warsztatów ze zdobytej wiedzy. Każda z grup miała okazję się wykazać i w nagrodę mogła otrzymać słodki drobiazg (na szczęście dla głodnych studentów też starczyło :)).
Warsztaty uprzyjemniał wszystkim uczestnikom słodki poczęstunek oraz historyczna strawa przygotowana przez niezawodną Julię: podpłomyki i prażone jabłka. Przepisy na te smakołyki każda z uczestniczek projektu otrzymała razem z ulotką podsumowującą wiedzę zdobytą na spotkaniu.

Pozostało już tylko wypalenie ulepionych przedmiotów. Tym sposobem operacja „glina” została zakończona. Czy sukcesem? Mamy nadzieję, że udało nam się czegoś nauczyć nasze młodsze koleżanki. A patrząc na ich entuzjazm jesteśmy pewni, że na pewno wszyscy dobrze się bawiliśmy przez te 3 godziny. Tymczasem już w listopadzie czeka nas kolejne wyzwanie – tkactwo!

Autor: Monika Radzikowska

Zapraszamy do galerii zdjęć (autor: Stefan M. Ronisz):
https://picasaweb.google.com/114919746144305861223/ZTejSamejGlinyUlepieni

 Projekt realizowany przy wsparciu finansowym Komisji Europejskiej w ramach programu „Młodzież w działaniu”

Advertisements

One comment on “„Z tej samej gliny ulepieni” – czyli pierwsze spotkanie w ramach warsztatów „Spotkania z przeszłością – archeologia dla dzieci”

  1. […] do przeczytania relacji ze zbiórki 23 WDH-ek „Watra” która odbyła się w ramach warsztatów “Spotkania z […]

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Log Out / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Log Out / Zmień )

Facebook photo

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Log Out / Zmień )

Google+ photo

Komentujesz korzystając z konta Google+. Log Out / Zmień )

Connecting to %s

%d blogerów lubi to: